Greinargerð ÍK til Umhverfis– og samgönguráðs.
Íbúar á Kjalarnesi hafa mikinn skilning á nauðsyn þess að velta hverjum steini við í leit að hugsanlegum sparnaði í rekstri
borgarinnar og tengdum fyrirtækjum. Á sama tíma viljum við leggja áherslu á að Kjalnesingar njóti sambærilegrar
þjónustu og aðrir borgarhlutar. Við vekjum athygli á sérstöðu Kjalarness annars vegar vegna vegalengda og hins vegar
vegna dreifbýlis og veðráttu.

1. Samkomulagið: Í „Bláu bókinni“ sem var samningur um sameiningu Kjalarneshrepps og Reykjavíkur segir í
kaflanum hreinlætismál á bls 12. „Gámastaður verður áfram á Kjalarnesi og tryggð viðunandi umgengni
umhverfis hann“ . Okkur á Kjalarnesi er tamt að vitna í þetta skjal sem er grundvöllur að sameiningunni.

2. Íbúafjöldi: Í póstnúmeri 116 búa 821 einstaklingar en í þéttbýlinu í Grundarhverfi eru um 170 heimili af alls um
300 heimilum sem eru á Kjalarnesi. Á síðasta ársfjórðungi ársins 2010 voru 58 einstaklingar án atvinnu af um 464
sem teljast til þeirra sem eru á vinnumarkaði. Þetta gerir 12,6% atvinnuleysi sem er með því mesta sem gerist í
borginni.

3. Reksturinn: Þessi endurvinnslustöð Sorpu á Kjalarnesi er opin þrisvar í viku alls um 60 klst á mánuði sem er liðlega
einn þriðji af mánaðarlaunum. Kostnaður við stöðina liggur því einungis að litlum hluta í föstum launum
heldur hleypa laun fyrir afleysingar kostnaðinum upp. Gámaleiga slær fast upp í launakostnað eða um 2,2 millj. á
ári. Fyrir það endurgjald lætur nærri að árlega sé hægt að endurnýja alla gáma endurvinnslustöðvarinnar á
Kjalarnesi. Þennan kostnað má því lækka verulega því miðað við núverandi notkun má telja endingu þessara
gáma í áratugum fremur en í árum. Með lokun þessarar stöðvar myndi gámaleiga þó ekki hverfa nema Kjalnesingar
hætti að skila þessum úrgangi til Sorpu og fellur gámaleigan því til að einhverju marki áfram óháð því
hvar gámarnir eru staðsettir.

4. Vegalengdir: Þjónusturadíus endurvinnslustöðvarinnar á Kjalarnesi er afar stór enda sinnir hún helming af öllu
landsvæði Reykjavíkurborgar eða hinum gamla Kjalarneshreppi frá Leirvogsá upp að Kiðafellsá. Ef miðað er við
íbúakjarnann á Álftanesi þá eru innan við 10 km í næstu endurvinnslustöð á Dalvegi og mesta vegalengd fyrir þá
sem lengst þurfa að fara innan við 11 km (Hólmatún). Verði endurvinnslustöðinni á Kjalarnesi lokað er vegalengdin
frá endurvinnslustöðinni á Kjalarnesi til Sorpu í Mosfellsbæ um 15 km og því má segja að það verði tæplega
60% lengra fyrir okkur að fara í næstu endurvinnslustöð en aðra borgarbúa sem lengst þurfa að fara í dag.
Fyrir þá sem lengst þurfa að fara á Kjalarnesi (Tindstaðir) losar vegalengdin 25 km og er þetta þá orðin liðlega 50
km ferð. Þá er því ekki saman að jafna að fara innanbæjar eða um einn umferðarþyngsta þjóðveg landsins í afar
misjöfnu veðri um Kollafjörð og Esjumela.

5. Heimsóknir í stöðina: Því hefur verið haldið á lofti að skil á úrgangi í þessa stöð séu afar lítil og nefnt sem dæmi
að í október hafi aðeins verið losuð 560 kg frá stöðinni. Sé nánar rýnt í tölulegar upplýsingar kemur þó í ljós að á
fyrstu níu mánuðum ársins eru alls losuð 96.830 kg frá stöðinni. Fyrstu 10 mánuði þessa árs hafa verið 650 afgreiðslur
á skilagjaldsumbúðum sem væntanlega eru þá álíka margar heimsóknir. Þar sem stöðin er opin þrisvar í
viku er það að meðaltali um 5,5 heimsóknir einungis vegna þessara umbúða.

6. Atvinnutækifæri: Af hverfum borgarinnar hefur atvinnuleysi verið einna mest á Kjalarnesi. Hér eru fá atvinnutækifæri
og því viljum við vaka yfir öllum störfum hér á Kjalarnesi. Bent hefur verið á að þeir sem vinna í endurvinnslustöðinni
hafi einnig aðra vinnu. Það er þakkarvert en réttlætir engan veginn að leggja störfin niður því hver
vinnustund er mikilvæg í því ástandi sem hér er í dag.

7. Grænt Kjalarnes: Mörgum er tíðrætt um veður á Kjalarnesi og vissulega getur hvesst. Ef íbúar eiga að fara 30 km
ferð með endurvinnsluúrgang í kerrum alls með tæplega 130 tonn á ári yrðu það æði margar ferðir og hæpið að
telja það vistvæna lausn. Vera kann að eitthvað sé hægt að minnka þetta magn með aukinni flokkun en eftir
standa efnisflokkar eins og jarðvegur, málmar, heimilistæki og stór hluti af blönduðum úrgangi en saman eru
þessir flokkar 90% af innvigtuðum úrgangi í stöðina. Þá standa hugsanlega eftir um 115 tonn sem þarf að trilla á
kerrum í misjöfnum veðrum um Vesturlandsveg sem er einn umferðaryngsti þjóðvegur landsins í aðrar endurvinnslustöðvar.
Trúlega yrðu þetta um 2500—3000 ferðir á ári (40 kg í ferð) einungis vegna endurvinnanlegs úrgangs.
Því má reikna með að sú “sparnaðaraðgerð” að loka Sorpu á Kjalarnesi kosti íbúana alls á áttundu milljón í
aksturskostnaði ( 2500 ferðir x 30 km @96kr/km) sem er þá fast að 20föld hækkun á flutningskostnaði svo ekki sé
farið að bera saman aukningu í CO2 losun sem verður gríðarleg vegna þessara aðgerða. Mið megum ekki bera
saman innanbæjarakstur með úrgang í kerru eða það að fara um Kollafjörð og Esjumela í misjöfnum veðrum?

8. Aukin flokkun sem mótvægisaðgerð: Við fögnum áherslu á aukna flokkun á heimilum en það er skýr vilji
íbúanna að því ágæta málefni sé ekki blandað saman við endurvinnslustöð Sorpu sem að lang stærstum
hluta tekur við allt öðru sorpi en hér er um að ræða. Gott væri að innleiða aukna flokkun sjá hvaða áhrif það
hefur á magn jarðvegsúrgangs, heimilistækja, járns eða á blandaðan úrgang sem kemur til endurvinnslustöðvarinnar.
Ég get vitnað um eitt fimm manna heimili þar sem lagt er upp úr meðvitaðri meðferð á umbúðum
og losun heimilissorps er aðra hverja viku. Þar er afar sjalgæft að tekin sé nema hálf full (hálf tóm) tunna á tveggja
vikna fresti og ef vel gengur með jarðgerðina er sorpið enn minna. Þá er farið nánast vikulega í endurvinnslustöðina
með dagblöð, fernur, pappa og niðursuðudósir en það eru flokkar sem fara ekki í sorptunnuna. Þessi
hugsun er arfleifð frá vistvænum verkefnum í leikskólanum á Kátakoti (forvera leikskólans Bergs) og verkefninu
vistvænt í verki sem margir tóku þátt í hér á Kjalarnesi fyrir meira en 15 árum. Þetta er einn þátturinn sem við
viljum gjarnan taka inn í verkefnið „Grænt Kjalarnes“ og gæti verið tilvalið samstarfs– og átaksverkefni á næstu
mánuðum. Með ofangreinda reynslu í huga er að mínu mati mikilvægt að fá leik‐ og grunnskólana til að tileinka sé
þessa hugsun í skólunum um leið og við fáum breiða samstöðu um að bæta flokkun heimilissorps. Þar er verk að
vinna og auðvelt að ná fram hagræðingu með bættri flokkun.

9. Áherslur ÍK til sparnaðar:
a. Lokun á sunnudögum: Lagt er til að Sorpa loki öllum endurvinnslustöðvum á sunnudögum. Oftast eru
þjónustustofnanir aðrar en neyðarþjónusta lokaðar um helgar. Ástæðulaust er að hafa þessa þjónustu opna
alla daga vikunnar eins og reynslan á Kjalarnesi hefur sýnt. Hér væri um verulegan sparnað að ræða.
b. Gámaleigan: Lagt er til að gámaleiga endurvinnslustöðvarinnar á Kjalarnesi verði endurskoðuð m.t.t. lítillar
umsetningar og þar af leiðandi langs endingartíma.
c. Samstarf við áhaldahúsið á Kjalarnesi er góður kostur þar sem báðar stofnanirnar eru á sama stað. Fela
mætti starfsmönnum þess að sjá um opnun á tveimur virkum dögum (hluta úr degi) og um helgar.

ÍK vonast eftir góðu samstarfi um aðgerðir til eflingar bættrar umhverfisvitundar á Kjalarnesi. Mikilvægur þáttur í því er að
viðhalda starfsemi endurvinnslustöðvar Sorpu við Norðurgrund.
                                                                                                                      Eflum íbúaverkefnið “Grænt Kjalarnes”.
                                                                                                                      Kjalarnesi 7. febrúar 2011,
                                                                                                                      Með vinsemd og virðingu,
                                                                                                                      Ásgeir Harðarson, formaður ÍK,
                                                                                                                      s: 894 3065

Félag íslenskra bifreiðaeigenda hefur hafið undirskriftarsöfnun þar sem fyrirhuguðum vegtollum umhverfis höfuðborgarsvæðið er mótmælt.

HÉR er hægt að skrá sig á listann.

Kjalnesingur þakkar fyrir allan stuðninginn á þessu ári og óskar þér gæfu og gleðiríks komandi árs.

Á velsóttum borgarafundi í Fólkvangi voru tvö mál á dagskrá. Málefni endurvinnslustöðvar Sorpu á Kjalarnesi og göngustígurinn neðst í Grundarhverfi. Á fundinn mættu Oddný Sturludóttir stjórnarformaður Sorpu, Karl Sigurðsson formaður stjórnar umhverfis- og samgöngusviðs, Björn Halldórsson framkvæmdastjóri Sorpu og Ólafur Bjarnason samgöngustjóri Reykjavíkurborgar. Það voru Íbúasamtökin ásamt hverfisráðinu sem boðuðu til fundarins.

Í upphafi var farið yfir rök íbúanna fyrir áframhaldandi starfrækslu Sorpu á Kjalarnesi og var greinargerd ÍK um Sorpu bakgrunnur þeirra raka. Björn Halldórsson sagði Sorpu gert að spara og lokun þessarar endurvinnslustöðvar á Kjalarnesi ásamt styttri opnunartíma annarra endurvinnslustöðva skilaði liðlega 7% sparnaði og þarf af kæmi liðlega 30% af þeim sparnaði vegna lokunar á Kjalarnesi. Sorpa væri byggðasamlag þar sem sveitarfélögin gerðu ríka kröfu um hagræðingu. Því væri eðlilegt að horfa til endurvinnslustöðvarinnar á Kjalarnesi sem væri afar óhagkvæm í rekstri vegna lítillar umsetningar. Oddný Sturludóttir sagði kröfuna vera færri og stærri endurvinnslustöðvar. Mikilvægt er að hvetja fólk til átaks í flokkun. Það hefur sýnt sig að á Kjalarnesi kjörið að fara út í átaks- eða frumkvöðlaverkefni varðandi breytta þjónustu.  Karl Sigurðsson lagði áherslu á að Kjalarnes yrði í forystu í flokkunarátaki sem færi fljótlega af stað á næsta ári. Fjöldi íbúa tók þátt  í umræðum og var málflutningur þeirra allur á einn veg. Fjölmörg rök voru dregin fram með áframhaldandi starfrækslu Sorpu á Kjalarnesi og að lokum var einróma samþykkt eftirfarandi áskorun:

Almennur íbúafundur haldinn í Fólkvangi 20. 12. 2010 skorar á umhverfis- og samgönguráð að leitað verði leiða til að endurvinnslustöðin á Kjalarnesi verði starfrækt áfram.

Á íbúafundinum var gangstígur neðan Grundarhverfis einnig til umræðu. Fram kom að með bókun hverfisráðsins frá 4. nóvember 2009 er óskað eftir að bráðabirgðavegurinn verði ekki fjarlægður fyrr en kannað hefði verið hvort nýta mætti hann í göngustíg. Þá var einnig á fundi ráðsins þann 23. september sl. greint frá óánægju íbúa með stíginn. Í kjölfar áskorunar 34 íbúa neðst í Grundarhverfi voru framkvæmdir við stíginn stöðvaðar enda lítil ánægja með þessa framkvæmd af hálfu borgarinnar. Marta Guðjónsdóttir formaður hverfisráðsins sagði allt útlit fyrir að þessi framkvæmd yrði fjarlægð og teiknaður yrði stígur sem félli vel að umhverfinu. Framhald málsins yrði unnið í samkomulagi við hverfisráðið og Íbúasamtök Kjalarness.  Í lok fundar var eftirfarandi ályktun til hverfisráðsins einróma samþykkt:

Almennur íbúafundur haldinn í Fólkvangi 20. 12. 2010 fagnar því að framkvæmdir við vinnuveg hafi verið stöðvaðar og hvetur til að hann verði fjarlægður hið fyrsta.

Aðkoma opinberra aðila

Kynning og undirbúningur málsins

En af hverju Ísland, og af hverju Hvalfjörður?

Af ábyrgð og ímynd

Samgöngur til og frá höfuðborginni

Að undanförnu hafa átt sér stað talsverðar umræður um samgöngumál og umferðaröryggi. Sú umræða hefur oftar en ekki skapast í framhaldi af slysum eða umferðaróhöppum og inn í þá umræðu blandast eðlilega samgöngur til og frá Reykjavík. Það er því hryggilegt að sjá hversu litla áherslu stjórnvöld leggja á frekari samgöngubætur til og frá höfuðborginni okkar. Samtök Sveitarfélaga á Vesturlandi hafa síðastliðin ár lagt mikla áherslu á mikilvægi tvöföldunar á þjóðvegi 1 frá Holtavörðuheiði að Kollafirði. Hafa samtökin bent á mikilvægi þess að hefjast framkvæmda sem fyrst vegna þeirrar miklu aukningar á þungaflutningum á þessum slóðum síðastliðin ár. Hafa önnur samtök, þar á meðal íbúasamtökin á Kjalanesi sem og Hverfisráð Kjalarness, sent frá sér ályktanir sem snúa að þessum málum. 

Slit og slysahætta

Í dag er ekkert flutningaskip sem siglir úti fyrir ströndum Íslands með viðkomu í helstu höfnum hringinn í kringum landið. Það er eðlilegt að vöruflutningar hafi færst í auknum mæli inn á þjóðvegakerfið vegna krafna um ferskleika vöru við afhendingu. Staðreyndin er hins vegar sú að þróunin hefur leitt til þess að allir flutningar fara landleiðina því ekki hefur þótt hagkvæmt að aðeins hluti vöruflutninga sé á hafi úti. Allir flutningar fara því landleiðina með þeirri miklu umferð sem því fylgir og ómældu sliti á vegakerfinu. Þessir flutningabílar eru allt að 50 tonn fullhlaðnir á meðan meðalfólksbíllinn er innan við 2 tonn. Hver maður sér hina auknu slysahættu sem af þessu hefur hlotist. Það er því löngu tímabært að kanna kosti þess að niðurgreiða strandsiglingar með opinberu fé því talsverður sparnaður hlýtur að koma á móti vegna minna slits á vegakerfi landsmanna og vegna minni slysahættu. Þetta er sú alvarlega staðreynd sem blasir við okkar í dag – flutningar á vörum og sjávarfangi fara þvers og kruss um þjóðvegi landsins, flestir með viðkomu í höfuðborginni, og aldrei kemur Sundabraut. 

Hefjumst handa við tvöföldun þjóðveganna til og frá Reykjavík

Ég tel að á meðan samgönguráðherra er að velta fyrir sér legu Sundabrautar og því hvort innheimta eigi veggjald vegna þeirrar framkvæmdar þá gæti hann byrjað að gera vegina til og frá höfuðborginni sómasamlega. Hann gæti byrjað nú þegar að tvöfalda akreinar frá Borgarnesi að Reykjavík, þ.e. að þeim stað sem Sundabraut kemur upp á Kjalarnes. Vesturlandsvegur í þeirri mynd sem hann er í nú gengur ekki og þolir enga bið. Hið sama á við um Suðurlandsveg til Selfoss. Við höfum horft upp á svo mörg alvarleg slys á þessum vegaköflum undanfarin ár og alltaf þyngist umferðin. 

Landsmenn eru orðnir langþreyttir á aðgerðaleysi samgönguyfirvalda og vilja skýr svör og ákvarðanir. 

Því segi ég vaknaðu herra samgönguráðherra. Slysin gera ekki boð á undan sér. 

Þórir Ingþórsson

Esjugrund 52

116 Kjalarnesi

Marta Guðjónsdóttir fulltrúi sjálfstæðismanna í Hverfaráði Kjalarness skrifaði grein sem birtist í Morgunblaðinu þriðjudaginn 28. mars 2006.

{mosimage}

Kjalarnesið - Vítaverð vanræksla R-listans

Ég hef setið í hverfisráði Kjalarness á þessu kjörtímabili og fylgst þar með þeim vinnubrögðum R-listans er lúta að málefnum íbúanna. Þau vinnubrögð geta ekki fengið aðra umsögn en vítaverð vanræksla. Tekið hefur verið á brýnustu hagsmuna- og öryggismálum íbúanna með fullkomnu sinnuleysi og framtaksleysi og endalausum innantómum loforðum sem flest, ef ekki öll, hafa lent upp í erminni.

Kjalnesingar hlunnfarnir

Sú var tíðin, 1998, að fyrrverandi borgarstjóri, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, hafði uppi fjálglega frasa um gagnkvæma hagsmuni, beggja sveitarfélaganna, Reykjavíkur og Kjalarness, af sameiningunni.

En nú er öldin önnur: R-listanum hefur ekki þótt neitt sjálfsagðara en að svíkja flest loforð gagnvart Kjalnesingum og brjóta á þeim samninga, m.a. þann samning sem sveitarfélögin gerðu með sér við sameininguna. Kjalnesingar hafa svo sannarlega fengið að reyna að þeir eru olnbogabarn borgarinnar. Nú er svo komið að margir málsmetandi Kjalnesingar, telja sig og sveitunga sína hafa heldur betur verið hlunnfarna, og eru farnir að efast um réttmæti sameiningarinnar.

Öryggismál í ólestri

Kjalarnesið er beinlínis lífshættulegt íbúasvæði, börnum, unglingum og fullorðnum. Það er oft stórhættulegt ökumönnum og farþegum þeirra að hægja mikið á sér á Vesturlandsveginum og beygja síðan inn í Grundarhverfið vegna ógnarhraða og sívaxandi umferðar, sífellt stærri og fleiri vöruflutningabíla, að ekki sé nú talað um aðra og fáfarnari afleggjara Vesturlandsvegar á Kjalarnesi.

Sjálfstæðismenn í umhverfisráði lögðu fram tillögur um úrbætur í umferðaröryggismálum á Kjalarnesi 22. febrúar sl., en R-listinn frestaði tillögunni. Það er dæmigerð afstaða þeirra þegar málefni Kjalarness eru annars vegar.

Börn og unglingar á Kjalarnesi hafa reynt eftir megni að leika knattspyrnu í moldarsvaði meðfram Vesturlandsveginum þar sem umferðarþunginn er gífurlegur. Þar er ekki einu sinni rolluheld girðing og svo stutt í þjóðveginn að boltinn fer oft út á og yfir veginn. Börnin og unglingarnir hafa þolinmóð beðið eftir, einum einasta, þokkalegum sparkvelli frá því slíkum velli var lofað fyrir tveimur árum. En þar er líklega til of mikils mælst, enda bólar ekkert á vellinum.

Margsvikin loforð

Meira en helmingur vegakerfisins á Kjalarnesinu er malarvegir eins og tíðkuðust í Reykjavík áður en Geir Hallgrímsson, þáverandi borgarstjóri, útrýmdi slíkum götum og vegum á sjöunda áratug síðustu aldar. Nýbyggingin við grunnskóla hverfisins, Klébergsskóla, heldur ekki vatni og hefur ekki gert það frá því hún var tekin í notkun.

Fjögur ár, samfleytt, frestaðist skólahald við Klébergsskóla vegna seinkunar á framkvæmdum við skólann. Skólalóð Klébergsskóla er algjörlega ófrágengin, þrátt fyrir margítrekuð loforð um frágang hennar. Leikskólinn sem upphaflega og réttilega átti að verða þriggja deilda, var minnkaður niður í tveggja deilda skóla með þeim afleiðingum að hann er nú þegar orðinn of lítill. Aðkoman að honum er kennslubókardæmi í slysagildrum fyrir börn og fullorðna.

Enn hefur ekki verið lokið við gangstéttagerð og ýmsan annan frágang við götur Grundarhverfis þó nú hafi í mörg ár tíðkast í Reykjavík og öðrum bæjarfélögum að ganga frá slíkum framkvæmdaatriðum áður en íbúar flytja í hið nýja hverfi. Og svona gæti ég lengi haldið áfram. Allt er á sömu bókina lært.

Korter fyrir kosningar

Ekkert af þessu er þó aðalatriðið hér: Aðalatriðið er sjálfumgleði og hroki þeirra fulltrúa R-listans sem fimmtudaginn 23. mars sl. létu loks draga sig upp á Kjalarnes á kosningafund, korter fyrir kosningar, hlusta þar á umkvartanir íbúanna, - en tóku síðan til máls og töluðu fjálglega um sínar fallegu framtíðarhugsjónir, en létu umkvartanirnar íbúanna sem vind um eyru þjóta.

Slík framkoma sýnir fádæma valdhroka og er því frágangssök.

Það er athyglisvert, að mörg - jafnvel flest - þeirra úrlausnarefna sem hér koma til álita, kosta borgina óverulegar fjárhæðir miðað við öryggishagsmuni Kjalnesinga. Spurningin snýst því ekki um fjármuni, heldur áhuga á velferð borgaranna og að staðið sé við gerða samninga.

Við sjálfstæðismenn teljum það sjálfsagða skyldu okkar að standa við samninga og gefin loforð. Við viljum láta verkin tala, teljum það skyldu okkar að hlusta á íbúa borgarinnar, forgangsraða verkefnum og framkvæma án tafar það sem er aðkallandi.og varðar öryggi borgarbúa. Við munum því standa við þau fyrirheit á Kjalarnesinu sem R-listinn hefur svikið.

Greinin birtist í Morgunblaðinu þriðjudaginn 28. mars 2006.